LDL kolesterol: beslenmeyle ilişkisi

Doymuş ve trans yağı azaltmak, yulaf ve baklagil gibi çözünür lif, kuruyemiş ve zeytinyağı LDL’yi düşürmeye yardım eder. Diyetle genellikle %10–15 civarında düşüş beklenebilir.

LDL kolesterol nedir?

LDL kolesterol, kolesterolü karaciğerden dokulara taşıyan ve yüksekliği damar sertliği riskini artıran lipoprotein; halk arasında ‘kötü kolesterol’ olarak bilinir.

Nasıl ölçülür?

Lipid profili testinin parçasıdır. Çoğu laboratuvar LDL’yi toplam kolesterol, HDL ve trigliseritten Friedewald formülüyle hesaplar (LDL = Toplam K – HDL – TG/5, mg/dL). Trigliserit 400 mg/dL’nin üzerindeyse doğrudan ölçüm gerekir.

Normal değerler

Genel popülasyon için 100 mg/dL altı optimal kabul edilir; 160 mg/dL ve üzeri yüksektir. Hedef değer kişinin kalp-damar riskine göre değişir; yüksek risklilerde 70 hatta 55 mg/dL altı hedeflenebilir. Referans aralığı her zaman sonuç kâğıdınızdaki laboratuvar değerine göre okunmalıdır.

Sonuç nasıl yorumlanır?

Tek bir değer yerine yaş, kan basıncı, sigara, diyabet ve aile öyküsüyle birlikte toplam risk değerlendirilir. Ailevi hiperkolesterolemi şüphesinde (çok yüksek LDL) hekim değerlendirmesi gerekir.

Beslenmeyle ilişkisi

Doymuş ve trans yağı azaltmak, yulaf ve baklagil gibi çözünür lif, kuruyemiş ve zeytinyağı LDL’yi düşürmeye yardım eder. Diyetle genellikle %10–15 civarında düşüş beklenebilir. Ayrıntılı öneriler için ilgili beslenme rehberine bakabilirsiniz.

Diğer tahliller için HbA1c, LDL, TSH ve ferritin yazılarımıza göz atın.

Sık sorulan sorular

LDL kolesterol için aç gitmek gerekir mi?

Lipid profili testinin parçasıdır. Çoğu laboratuvar LDL’yi toplam kolesterol, HDL ve trigliseritten Friedewald formülüyle hesaplar (LDL = Toplam K – HDL – TG/5, mg/dL). Trigliserit 400 mg/dL’nin üzerindeyse doğrudan ölçüm gerekir.

LDL kolesterol sonucum referans dışı, ne yapmalıyım?

Tek bir sonuçla karar verilmez. Sonucu, diğer tahlilleriniz ve yakınmalarınızla birlikte hekiminize değerlendirtin.

LDL kolesterol beslenmeyle değişir mi?

Doymuş ve trans yağı azaltmak, yulaf ve baklagil gibi çözünür lif, kuruyemiş ve zeytinyağı LDL’yi düşürmeye yardım eder. Diyetle genellikle %10–15 civarında düşüş beklenebilir.

Kaynaklar

• American Diabetes Association, Standards of Care
• ESC/EAS Dislipidemi Kılavuzu
• Dünya Sağlık Örgütü (WHO)
• Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği kılavuzları

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi yerine geçmez. Kişisel beslenme planınız için diyetisyeninize, sağlık sorunlarınız için hekiminize danışın.